Saç ekimi yapılmadan önce hastanın bazı testlerini yapmamız uygulamanın başarısı için önem arz etmektedir. Bu testlerden bir tanesi Vitamin B12 ölçümüdür. Serum Vitamin B12 seviyesinin 400 pg/ml’nin üzerinde olması saç ekimi operasyonu için normal kabul edilir. Bu değerin altında olması Vitamin B12 eksikliği olarak tanımlanır. Vitamin B12 seviyesi 400 pg/ml’nin altında keratin sentezi azalır. Keratin seviyesi düştüğünde saçlar telogen safhaya geçebilir ve buna bağlı olarak saç dökülmesi gözlemlenebilir. Bu yüzden Vitamin B12 ile saç dökülmesi arasında bir korelasyon vardır denilebilir.
Vitamin B12’nin eksikliğine bu vitaminin gerek vücutta sentezlenemeyişi ve gerek emilimi için tükürük bezlerindeki R proteine, mide asidindeki pepsine, mide mukozasından salgılanan R proteine, duodenumdan salgılanan intrensek faktöre ve uygun ince bağırsak mukozasına ihtiyaç duyulmasından dolayı sıkça rastlanılır. Vitamin B12’nin dışarıdan alınması elzemdir. Vitamin B12 hayvansal kaynaklı gıdalarda bulunur. Bunun yanı sıra Vitamin B12 bazı bitkilerin yüzeyinde bulunan bakteriler tarafından da üretilir. Bu yüzden bu bitkilerde az miktarda Vitamin B12 bulunur [1].
İnsanlarda yapılan çalışmalarda Vitamin B12 yetersizliği oranının %5 ile %60 aralığında olduğu gözlemlenmiştir [2]. Bu oran coğrafyadan coğrafyaya ve yaştan yaşa farklılık göstermektedir [3]. Ankara’da yapılan bir çalışmada aile hekimliği polikliniklerine başvuru nedenleri araştırılmıştır. Bu araştırmanın sonucunda Vitamin B12 eksikliği en sık rastlanan 8. başvuru nedeni olarak saptanmıştır [4]. Vitamin B12 eksikliğinin bu kadar sık görülmesi mide-bağırsak sistemindeki emilimi engelleyen hastalıklara ve hayvansal gıdalardan eksik diyete bağlıdır. Mide asit azlığı, midenin ameliyatla alınması (gastrektomi), pankreas hastalıkları, çölyak ve crohn hastalıkları, parazitoz, HIV enfeksiyonu, skleroderma, MS (multiple skleroz), metformin ve kolşisin gibi ilaçlar B12 emilimini azaltmaktadır. Buna ek olarak sigara ve alkol kullananlarda Vitamin B12 yetersizliği sık görülmektedir [5]. Vitamin B12 eksikliğinin hematolojik, nörolojik, endokrinolojik ve psikiyatrik birtakım hastalıklara yaygın olarak sebep olduğu bilinmektedir. Bu hastalıklara örnek olarak anemi (kansızlık), depresyon, psikoz, infertilite (kısırlık), kolesterol metabolizmasındaki bozukluklar, hafıza kaybı, demans, kişilik değişikliği, tat ve görme bozuklukları verilebilir.
Ferritin eksikliği, gebelik, multipl myelom, folat eksikliği, doğum kontrol hapı kullanımı, aşırı C vitamini kullanımı Vitamin B12 seviyesinin olduğundan düşük tespit edilmesine sebep olabilir. Bunun yanında kronik karaciğer hastalığı, otoimmün hastalıklar, lenfoma, ve myeloproliferatif hastalıklar Vitamin B12 seviyesinin olduğundan yüksek tespit edilmesine sebep olabilir [6]. Bu sebeplerden ötürü Vitamin B12 test sonuçları çeşitli etkenlere bağlı olarak hatalı sonuç verebilir.
Sonuç olarak, Vitamin B12 düzeyi ve saç ekiminin başarısı arasındaki ilişki hekim tarafından hastanın özgeçmişi, soygeçmişi ve fizik muayenesine göre değerlendirmelidir. Hastanın şayet Vitamin B12 eksikliği varsa bilinçlendirilmesi, tedavisi ve takibi ile başarı oranı daha yüksek olacaktır. Ayrıntılı bilgi ve sorularınız içindrnedim@drnedim.come-mail adresi aracılığıyla bize ulaşabilirsiniz.
Referanslar
[1] Murray RK, Bender DA, Botham KM, et al. Micronutrients: Vitamins & Minerals, Harper’s Illustrated Biochemistry, 28th Edition. The McGraw-Hill Companies, 2009; 467-81.
[2] Dali-Youcef N, Andres E. An update on cobalamin deficiency in adults. QJM 2009; 102(1): 17-28.
[3] Allen LH. How common is vitamin B12 deficiency. Am J Clin Nutr 2009; 89:693-6.
[4] Fidancı İ, Eren ŞÜ, Arslan İ, et al. Aile hekimliği poliklinik hastalarının son 3 yıl retrospektif değerlendirilmesi. Konuralp Tıp Dergisi 2016; 8(3): 151-7.
[5] Pagan K, Hau J, Goldenberg RL,Cliver SP, Tamura T. Effect of smoking on serum consentrations of total homocysteine and B vitamins in mid-pregnancy. Clinica Chimica Acta 2001; 306: 103-9.
[6] Dharmarajan TS, Adiga GU, Norkus EP. Vitamin B12 deficiency. recognizing subtle symptoms in older adults. Geriatrics March 2003; 58 (3): 30-8.